Iwona Guzowska

Rozpoczął się nowy rok. Zmieniła się data a czy zmieni się coś jeszcze? Owszem. Zmieni się prawie wszystko bo taki jest Wszechświat. A co się nie zmieni? No na przykład to, że druga niedziela roku kolejny raz stanie się Wielkim Dniem Pomagania lub Wielkim Dniem Wielkich Serc - jak kto woli. Zagra XX finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Akcja o niesamowitej sile rażenia. W szpitalach całej Polski można znaleźć najnowocześniejsze urządzenia z naklejonym czerwonym serduszkiem WOŚP pomagające ratować życie. To oczywiście tylko jeden z przykładów poruszenia serc wszystkich - no prawie wszystkich - Polaków. Są ludzie, którzy nie lubią czy to Jurka Owsiaka czy to takich akcji w ogóle. Są ludzie, którzy nie czują potrzeby uczestniczenia w masowej manifestacji pt. "też jestem dobry i pomagam", chociaż pomagają innym po swojemu. Są też ludzie, którzy nie pomagają nikomu. Nigdy. Mają prawo. I być może to właśnie ta grupa ludzi, ma najsilniej zakorzeniony instynkt przetrwania, nierozerwalnie połączony z przekazywaniem najsilniejszych genów. Bo wcale nie chcę pisać o WOŚP (uważam, że jest wspaniała!).

Człowiek jest najdziwniejszą istotą na Ziemi. Z jednej strony wspaniałą, wrażliwą z drugiej zaś, najpodlejszą bo z premedytacją wykorzystującą swoje możliwości do zadawania wszelkiego rodzaju bólu i niszczenia wszystkiego wokół siebie. Ale wrócę do pomagania. W świecie zwierząt możemy zaobserwować społeczną solidarność i wzajemną odpowiedzialność. Ból po utracie potomstwa, pomoc w sytuacji zagrożenia życia czy nawet tak skomplikowane uczucia jak empatia nie są zarezerwowane tylko dla gatunku ludzkiego. Ale tylko człowiek potrafi w sposób przemyślany i skuteczny, stworzyć narzędzia niezbędne do ratowania przypadków niegdyś beznadziejnych, nie mających szans na samodzielne przetrwanie. Słabe jednostki w świecie przyrody giną. Silne mają przetrwać bo ich zadaniem jest przedłużenie gatunku. Najlepiej jeśli za pomocą najlepszych genów. Człowiek to zmienił.

I trudno się nie zgodzić z profesorem Jerzym Vetulanim, który mówi: " Wyrwaliśmy się spod "klasycznego" doboru naturalnego, który preferował osobniki zdrowe, silne, agresywne itd. Tę zdrową preferencję wyeliminowaliśmy odsuwając niebezpieczeństwo śmierci u osób cierpiących na nieuleczalnie choroby. Najprostszymi przykładami są cukrzyca albo astma: osoby nimi dotknięte mogą obecnie żyć i reprodukować się, a to przecież z punktu widzenia ewolucyjnego oznacza pogorszenie puli ludzkich genów. (...) Mówiąc minimalistycznie - będzie, co będzie. Jeżeli nic się nie zmieni, społeczeństwo przyszłości będzie długowieczne, ale schorowane i niewiele mądrzejsze od naszego (podobnie jak i my nie jesteśmy chyba mądrzejsi od starożytnych Greków). "

W tym miejscu przerwę cytat profesora. Jestem przykładem człowieka żyjącego z wspomnianą astmą. Dzięki postępowi medycyny i determinacji mamy wyszłam z tego. To jeszcze nie wszystko. Dzięki tacie miałam mnóstwo fantastycznej terapii sportem. W wieku lat 19 zdobyłam pierwszy tytuł mistrzyni świata. Jestem silną jednostką pomimo początkowych problemów ze zdrowiem. Mało tego zostałam matką zdrowego chłopca. Syn nie odziedziczył astmy. Wygląda na to, że moje geny nie są takie złe. Więc nie powinnam się tak szybko i lekkomyślnie z profesorem zgadzać. A jednak. Zgadzam się co do zasady. Dlaczego? Bo trochę dalej profesor mówi: "(...) Być może jednak postęp medycyny doprowadzi do powstania społeczeństwa zdrowego. Z jednej strony, będziemy to zawdzięczać rozwojowi techniki: nanotechnologia może wejść do wnętrza naszego organizmu. Być może w naszych tętnicach będą pływały mikro-łodzie podwodne wycinające złogi cholesterolu i łatające śródbłonek.(...)".

Polecam przeczytanie całej książki "Piękno Neurobiologii" Jerzego Vetulaniego!

Już sobie wyobrażam te mikro-łodzie! I pewnie sporo by było tych z serduszkiem WOŚP :-).

I właśnie nasza umiejętność wykorzystania takich uczuć jak empatia, współczucie w połączeniu ze zdobyczami nauki pozwala nam, ludziom patrzeć w przyszłość ze sporym optymizmem (nawet pomimo protestu lekarzy, którzy nie chcą wypełniać recept według najnowszego rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia). Każde życie warte jest podjęcia wysiłku walki o nie. Pomagajmy więc jeśli możemy! Przeludnieniem będziemy się martwić innym razem:-).